Öğrenciler için yapay zekâ: kopya aracı değil, kişisel öğretmen

Öğrenciler yapay zekâyı en hızlı benimseyen grup oldu. Bunu yaparken iki farklı yol seçiyorlar. Birinciler ödevi yapay zekâya yazdırıp teslim ediyor. İkinciler ise yapay zekâyı 7/24 ulaşabildikleri sabırlı bir özel öğretmen gibi kullanıyor.

Kısa vadede birinci yol daha kolay görünüyor. Ama sınav salonunda yapay zekâ yok. O yüzden bu yazı ikinci yol hakkında.

Önce kural: okulun ne diyor

Yapay zekâ kullanımıyla ilgili kurallar okuldan okula, hatta dersten derse değişiyor. Bazı hocalar tamamen yasaklıyor, bazıları fikir aşamasında izin veriyor, bazıları da nerede kullandığını belirtmeni istiyor. Bir ödevde yapay zekâ kullanmadan önce kuralı öğren. Emin değilsen sormak, sonradan sorun yaşamaktan çok daha iyi.

1. Anlamadığın konuyu açıklat

Ders kitabındaki bir konuyu anlamadıysan, yapay zekâdan farklı seviyelerde açıklamasını iste:

Bana fotosentezi önce 10 yaşındaki birine anlatır gibi, sonra
lise seviyesinde anlat. İkisinde de günlük hayattan bir benzetme
kullan.

Hâlâ anlamadıysan sormaktan çekinme: "Bu benzetmeyi anlamadım, başka bir örnekle anlatır mısın?" Yapay zekâ hiç sıkılmaz ve aynı şeyi on farklı şekilde anlatabilir.

2. Kendini test ettir

Okumak, öğrendiğini sanmanı sağlar; test edilmek ise gerçekten öğrenip öğrenmediğini gösterir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun Duraklama Dönemi hakkında bana 5 soru
sor. Soruları teker teker sor, ben cevap vereyim, sen değerlendir.
Yanlışımı hemen söyleme, önce ipucu ver.

"Teker teker sor" ve "önce ipucu ver" kısımları önemli: böylece cevapları önceden görmüyorsun ve gerçekten düşünmek zorunda kalıyorsun.

3. Yazdığın metne geri bildirim al

Ödevini sen yaz, yapay zekâ editörün olsun:

Aşağıdaki kompozisyonu ben yazdım. Benim yerime yeniden yazma.
Bunun yerine şunları söyle: en güçlü ve en zayıf paragraf hangisi,
argümanımda bir mantık boşluğu var mı, hangi cümleler belirsiz?
Her öneriyi gerekçesiyle ver.
[metin]

Bu yöntemle hem metnin gelişir hem de yazmayı öğrenirsin. Metnin de senin olarak kalır.

4. Çalışma planı çıkart

3 hafta sonra matematik, fizik ve kimyadan sınavım var. Günde
3 saat çalışabiliyorum, hafta sonları 5 saat. En zayıf olduğum
konu fizikte elektrik. Bana gerçekçi bir çalışma planı hazırla.
Tekrar günlerini ve dinlenme aralarını da ekle.

5. Uzun okumaları özetle, ama dikkatli

Uzun bir makaleyi okumadan önce ana fikrini anlamak için yapay zekâdan özet istemek işe yarar. Ama özeti okumanın yerine koyma; özellikle sınav konularında ayrıntılar özetten çıkar.

Ders notları ve kitaplarınla çalışmak için özellikle iyi bir araç NotebookLM: sadece senin yüklediğin kaynaklardan cevap veriyor ve her bilginin kaynağını gösteriyor.

Yapma listesi

• Ödevi doğrudan yazdırıp teslim etme. Hem öğrenmezsin hem de kurallara aykırı olabilir.
• Kaynak uydurtma. Yapay zekâ var olmayan kitap ve makale adları üretebiliyor. Kaynakçana koyduğun her kaynağın gerçekten var olduğunu kontrol et. Bunun neden olduğunu yapay zekâ neden uyduruyor yazısında anlattık.
• Matematikte sonuca körü körüne güvenme. Yapay zekâ hesaplamada hata yapabilir. Çözümü adım adım istemek hatayı görmeni sağlar; tekniğini adım adım düşündürmek yazımızda bulabilirsin.
• Kişisel bilgi paylaşma. Okul numaran, kimlik bilgilerin gibi bilgileri yazmana gerek yok.

Kısacası

Yapay zekâyı ödev makinesi olarak kullananlar kısa vadede zaman kazanıyor, uzun vadede kaybediyor. Öğretmen olarak kullananlar ise hem daha hızlı öğreniyor hem de sınavda yapay zekâ yokken bile başarılı oluyor. Hangi tarafta olacağın tamamen senin elinde.

Özel talimatlar özelliğiyle yapay zekâya bir kez "ödevimi yazma, anlamamı sağla" demeyi de unutma; ayarlamak için ChatGPT özel talimatlar yazımıza bak.

Sıradaki yazı Büyük dil modeli (LLM) nedir? ChatGPT cevabı nasıl üretiyor