Yapay zekâya PDF okutmak: doğru cevap almanın 5 adımı

Elinde 60 sayfalık bir kira sözleşmesi, bir ihale şartnamesi ya da sınavdan önce okunması gereken bir ders notu var. Hepsini okumaya vaktin yok ama içinden belirli bilgileri bulman lazım. Yapay zekâ bu iş için biçilmiş kaftan.

Yeter ki birkaç kurala dikkat et. Çünkü yapay zekâ PDF'te olmayan bir şeyi de çok kendinden emin bir şekilde "belgede yazıyor" diye söyleyebiliyor.

Adım 1: Doğru aracı seç

ChatGPT, Claude ve Gemini'nin güncel sürümlerinin çoğu PDF yüklemeyi destekliyor. Genelde mesaj kutusunun yanındaki ataç ya da artı simgesiyle dosya ekliyorsun.

Belgeye ve amaca göre seçim:

• Tek bir belge, birkaç soru: Hangi aracı kullanıyorsan onunla devam et.
• Çok sayıda belge, sürekli çalışma: Belgeleri bir proje ya da not defteri içinde toplamana izin veren araçlar daha pratik.
• Gizli belge: Bir şirketin sunucusuna yüklemek istemiyorsan, kendi bilgisayarında çalışan Ollama ve Open WebUI ikilisi iyi bir alternatif.

Adım 2: Modeli belgeye bağla

En önemli adım bu. Yapay zekâ, varsayılan olarak hem belgeye hem de kendi genel bilgisine bakarak cevap verir. Sözleşmende olmayan ama "genelde sözleşmelerde olan" bir maddeyi senin sözleşmendeymiş gibi anlatabilir.

Bunu önlemek için her sohbeti şu talimatla başlat:

Sana bir PDF yükledim. Bundan sonraki tüm sorularıma SADECE bu
belgedeki bilgilere dayanarak cevap ver. Her cevabında bilginin
geçtiği bölümü ya da sayfayı belirt. Belgede cevabı olmayan bir
soruda "belgede bu bilgi yok" de, genel bilgiyle tahmin yürütme.

"Bölümü belirt" kısmı sana kontrol imkânı veriyor: şüphelendiğin bir cevapta gidip o sayfaya bakabilirsin. Yapay zekânın neden uydurduğunu merak ediyorsan halüsinasyon yazımız konuyu ayrıntılı anlatıyor.

Adım 3: Önce genel resim, sonra ayrıntı

Doğrudan ayrıntılı soruya atlamak yerine önce belgenin haritasını çıkar:

Bu belgenin içindekiler tablosunu çıkar. Her bölüm için tek
cümlelik özet yaz. Belgenin amacı ve tarafları kim?

Bu sayede hem belgeyi tanırsın hem de yapay zekânın belgeyi doğru okuyup okumadığını görürsün. Bölüm başlıkları anlamsızsa ya da eksikse, dosya düzgün okunmamış olabilir.

Adım 4: Belge türüne göre doğru soruyu sor

Sözleşme:

Bu sözleşmede benim (kiracı) yükümlülüklerimi, karşı tarafın
yükümlülüklerini, fesih şartlarını, cezai şartları ve önemli
tarihleri ayrı başlıklar altında listele. Bana aleyhine
olabilecek maddeleri ayrıca işaretle.

Rapor:

Bu raporun ana sonucunu tek paragrafta yaz. Ardından en önemli
5 rakamı, geçtikleri sayfayla birlikte tablo olarak ver.

Ders notu:

Bu notlardan sınavda çıkabilecek 10 soru hazırla. Cevapları ayrı
bir bölümde, notlardaki ilgili kısmı da belirterek ver.

Sözleşme ve hukuki belgelerde önemli bir hatırlatma: yapay zekâ belgeyi anlamana yardımcı olur, ama imza atmadan önce kritik konularda bir avukata danışmanın yerine geçmez.

Adım 5: Uzun belgeyi böl

Belge çok uzunsa (yüzlerce sayfa), tamamını tek seferde yüklemek yerine bölümlere ayırmak daha iyi sonuç veriyor. Modeller uzun metinlerde baştaki ve sondaki bilgileri daha iyi hatırlayıp ortadaki ayrıntıları kaçırabiliyor.

Pratik bir yöntem:

1. Belgeyi mantıklı bölümlere ayır (örneğin her ana bölüm ayrı bir dosya).
2. Her bölümü ayrı ayrı özetlet.
3. Özetleri bir araya getirip genel soruları bu özetler üzerinden sor.

Belgeyi yapay zekânın en rahat okuduğu formata çevirmek de işe yarıyor. Microsoft'un ücretsiz aracı MarkItDown, PDF'leri tabloları ve başlıkları koruyarak sade metne çeviriyor.

Gizlilik: yüklemeden önce düşün

Kimlik numarası, banka bilgisi, sağlık kaydı ya da başkalarına ait kişisel bilgiler içeren belgeleri yüklemeden önce bu bilgileri karartmak ya da silmek iyi bir alışkanlık. Hangi bilgilerin riskli olduğunu ChatGPT'ye asla yazmaman gereken 9 bilgi yazısında topladık.

Doğru kullanıldığında yapay zekâ, saatler sürecek bir okumayı dakikalara indirebiliyor. Tek yapman gereken onu belgeye bağlamak ve önemli bilgileri kaynağından kontrol etmek.

Sıradaki yazı Whisper ile sesi yazıya çevirmek: ücretsiz ve Türkçe destekli